بنابراين ، اعتماد بر عالم و حافظ اهل سنّتى كه چنين صفتى دارد ، روا نيست و بر اين پايه از سخنان او در مورد حديث‌ها دورى جسته‌اند ، يا در پذيرش آن توقّف كرده‌اند و سخنان او درباره‌ى اين حديث تا آن‌جا ساقط است كه گروهى از بزرگان پژوهشگران به پا خاسته‌اند و بر آن رد نوشته و نادرستى و باطل بودنش را بيان داشته‌اند . امّا ابن‌تيميّه از تمسّك به سخن باطل ابن‌جوزى خجالت نمىكشد « اگر خجالت نمىكشى پس هر آن‌چه كه خواهى انجام ده » . ( و إذا لم تستح فاصنع ما شئت ) « 1 » و همان‌گونه كه سخن ابن‌تيميّه درباره‌ى حديث « مدينة العلم » را با گفته‌هاى خودش ، باطل نموديم ، بطلان سخن ابن‌جوزى را هم كه ابن‌تيميّه براى رد حديث به آن متمسّك شده است را براى پايبندى و استوارى بيشتر ، ثابت مىكنيم . ابن‌جوزى در كتاب « الموضوعات » چنين گويد : « پس هرگاه حديثى ديدى خارج از ديوان‌هاى اسلام مانند ، « الموطأ ، مسند احمد ، صحيحين ، سنن ابوداوود ، ترمذى و مانند آن‌ها ، پس در آن بنگر ، اگر همانندش در حديث‌هاى صحيح و نيكو بود ، پس كارش را مرتّب كن ، و چنان‌چه ترديد پيدا كردى و ديدى كه مخالف با اصول است ، در رجال اسنادش دقّت كن ، و احوال آنان در كتاب ما به نام « الضعفاء و المتروكين » بنگر ؛ پس وجه سرزنش آن را خواهى دانست . » « 2 » پس اين سخن اعتراف دارد كه « كتاب ترمذى » از ديوان‌هاى اسلام است و هر حديثى كه در آن نقل شده بىنياز از هرگونه دقّت و ترديدى ، مقبول و معتبر است ؛ بلكه تصريح دارد كه آن‌چه خارج از آن ، و از ديگر كتاب‌هاى اسلام بود ، و مانندش در حديث‌هاى صحيح و نيكو نقل شده در كتاب‌هاى اسلام باشد ، بدون شكّ و ترديد امرش مرتّب مىگردد . . . و اين مقام و الا و شأن بسيار بزرگى براى كتاب ترمذى

--> ( 1 ) . مضمون اين عبارت از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده است . ( به مستدرك الوسائل / 8 / 466 بنگريد . ) ( 2 ) . الموضوعات 1 / 99 .